|
Muzeum Parafialne
Do budynków kościelnych należy również muzeum – dawna organistówka.
Została zbudowana w 1890 r. W konstrukcji wieńcowej, na wysokiej
podmurówce z kamienia i cegły. Posiadała narożny podcień wsparty na
czterech rzeźbionych słupach połączonych dekoracyjną, tralkową
balustradą. Organistówka została założona na planie prostokąta o
wymiarach: 6.20 x 7.50 m. W zachodniej części mieściła się izba i
alkierz, a we wschodniej szeroka, jednoprzestrzenna sień. W izbie na
belkowym stropie widniał napis: „A słowo stało się ciałem i mieszkało tu
między nami RP 1890”
Sam budynek gdy przestał pełnić swą pierwotną funkcję
używany był jako magazyn do przechowywania narzędzi potrzebnych do pracy
w utrzymaniu kościoła.
W 1994 roku z inicjatywy księdza proboszcza Kazimierza
Trelki powstało w nim Muzeum Parafialne. Eksponaty znajdujące się w
muzeum: sprzęty gospodarstwa domowego, rękopisy, książki, dokumenty
przynosili ludzie, którzy posiadali te cenne rzeczy, ale często były
wyszukiwane i gromadzone przez księdza proboszcza. Do dziś zebranych
zostało wiele zabytkowych eksponatów przedstawiających historię
Pruchnika i jego mieszkańców.
Muzeum obejmuje dwie salki. Pierwsza na zabytkowe
sprzęty oraz dokumenty dotyczące Pruchnika i okolic, druga poświęcona
pamięci ks. Bronisława Makiewicza.
Budynek muzeum
Eksponaty
muzealne z pierwszej salki możemy podzielić na dwie grupy.
(Jest to tylko część eksponatów)
Pierwsza to zbiór dokumentów i książek:
-
Gazeta Niedzielna –
egzemplarz nr 1 - Lwów, dnia 5 stycznia 1908 r.
-
Księga protokołów
Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego A’Paulo w Pruchniku
(pierwszy zapis pochodzi z dnia 25 czerwca 1932 r.)
-
Książka Misyjna – wyd.
czwarte stereotypowe 1848 r. nakład Jana Ściebokskiego drukiem
M.Dżułyńskiego w Przemyślu.
-
Mszał Rzymski (w języku
łacińskim)
-
Komentarz do czytań (w
języku łacińskim)
-
Przepis dla policyi
dotyczący życia publicznego (dokument z 1796 r.)
-
Nowa Ustawa Przemysłowa,
nakład J.Jurika 1884 (dokument z dnia 15 marca 1883 r.)
-
Przychody z jarmarków za
Stanisława Gryzieckiego (rękopis z 1882 r.)
-
Kontrakt kupna i sprzedaży
ziemi z roku 1900.
-
Spis książek biblioteki
szkolnej w Pruchniku z 1871 r. (rękopis)
-
Wezwanie płatnicze dla
Fundacji Mszalnej K.Zakliki na sumę cztery korony 50 halerzy
(dokument z dnia 23 listopada 1902r.)
-
Kwit z Urzędu Podatkowego –
potwierdzenie wpłaty z roku 1903
-
Kilka dokumentów i rękopis
w złym stanie
Druga grupa eksponatów to różne przedmioty:
-
Belka sufitowa z 1682 r.
-
Meteoryty znalezione w
Pruchniku.
-
Basy „Maryna” z 1872 r.
Ludowy instrument muzyczny mający 3 struny.
-
Werbel dobosza
pruchnickiego.
-
Rama wykonana scyzorykiem.
-
Forma na wielkanocną babę.
-
Wnyki.
-
Płytki do wypiekania
Hostii.
-
Ruszt na palenisko.
-
Młotek.
-
Kłódki.
-
Stelaż do noszenia butów.
Urządzenie, które używali szewcy wynosząc buty na sprzedaż.
-
Kijanki. Narzędzie używane
przez kobiety do prania.
-
Magiel.
-
Drewniane widły.
-
Lampy naftowe.
-
Żelazko na duszę.
-
Drewniany turoń. Rogata
głowa z wielką kłapiącą paszczą – wyrabiana z drewna i obijana
kożuchem lub innym futrem. Dla większego wrażenia jego paszczę
wyklejano jaskrawoczerwoną zasłoną, przyklejano brodę z nici
lnianych, zaś do szczęki górnej – szpilki lub skórę jeża. Osadzoną
na drągu maskę turonia miał kolędnik, okryty kocem.
-
Elementy uprzęży konnej.
-
Buty zrobione ze słomy.
-
Wysokie skórzane buty i
przyrządy do ich wyrobu.
-
Kołowrotek. Urządzenie do
wytwarzania nici z lnu, wełny i konopi.
-
Maselnice. Urządzenie
służące do wyrobu masła.
-
Solówki. Były to beczułki,
które w dawnych czasach służyły jako miejsce przechowywania soli, a
później wywożono w nich na targ śliwki.
-
Kuferek żołnierza z
pierwszej wojny światowej.
-
Fotel sędziego grodzkiego.
-
Sekretarzyk. Mebel lub
część mebla skrzyniowego z płytą uchyloną lub wysuwaną do pracy.
-
Cebrzyk.
-
Zegary.
-
Ornaty. Rzymskie ornaty,
używane w liturgii kościoła przed II Soborem Powstania
Kościuszkowskiego.
-
Strój straży grobowej.
-
Cepy i grabie.
-
Szajdy. Urządzenie
prymitywne , które służyło o noszenia wody z odległej zazwyczaj
studni.
-
Niecki. Drewniane naczynia
wszechstronnego przeznaczenia.
-
Toczydło. Prymitywne
urządzenie do ostrzenia narzędzi.
-
Żarna. Starodawne
urządzenia do mielenia ziarna.
W salce poświęconej życiu i działalności błogosławionego ks. Br.
Markiewicza znajdują się następujące eksponaty:
1.
Zawiadomienie o nadaniu Złotego Krzyża Zasługi ks. Br. Markiewiczowi –
dokument z dnia 10 marca 1902 r.
2. Dekret powołania do życia Zgromadzenia św. Michała Archanioła (zgr.
Męskie) – dokument pisany po niemiecku z dnia 28 września 1921 r.
3. Dekret powołania do życia Zgromadzenia św. Michała Archanioła (zgr.
Żeńskie) – dokument z dnia 28 listopada 1907 r.
4. Broszura
organizacji Powściągliwość i Praca z roku 1911.
5. Książka
ks. Br. Markiewicza „Trzy słowa do Starszych w Narodzie Polskim w
stuletnią rocznicę rozbioru Ojczyzny”. Lwów, nakładem autora 1887 r.
6. Przewodnik
dla wychowawców młodzieży trudnej oraz wskazówki rozwiązania kwestyi
socjalnej. Miejsce Piastowe, nakład Powściągliwości i Pracy 1912 r. –
dwa tomy
7. Ks. Br.
Markiewicz „O wymowie kaznodziejskiej”, rok 1808.
8. Ks. Br.
Markiewicz „Bój bezkrwawy” – dramat w 7 odsłonach wydanie drugie.
Miejsce Piastowe 1813 r.
9. Dokument
stwierdzający przyjęcie ks. Br. Markiewicza do trzeciego zakonu Braci
Mniejszych Kapucynów 1896 r.
10. Tabela
służbowa z 24 lutego 1907 r.
11. Odpis
aktu urodzenia.
12. Odpis
Metryki Chrztu.
13. Życiorys
pisany własnoręcznie przez ks. Br. Markiewicza.
14. Testament
pisany w Miejscu Piastowym przez ks. Br. Markiewicza.
15. Sutanna
ks. Br. Markiewicza.
Muzeum parafialne istniejące już 12 lat, służy jako izba pamięci z
której korzystają uczniowie miejscowych i okolicznych szkół, chcących
poznać historię regionu oraz przyjezdnym turystom odwiedzającym
Pruchnik. Nie było zamiarem twórcy zgromadzenie eksponatów mających
wartość ogólno – krajową czy nawet regionalną, ale ukazanie materialnej
kultury ludowej miejscowej ludności i zachowanie dla potomnych
przedmiotów, które niewątpliwie uległyby zniszczeniu. O wiele bardziej
byłoby bogatsze gdyby organizowane byłoby kilka lat wcześniej. W tym
czasie przedmioty, które mogły być atrakcyjne uległy bezpowrotnemu
zniszczeniu. Wskazane byłoby też gromadzenie przedmiotów używanych przez
ludność żydowską, zamieszkiwaną kiedyś w Pruchniku. Nie ma wielu
eksponatów, które także by ukazały żyjącą niegdyś w Pruchniku ludność
ukraińską.
Mimo wszystko wielkim dobrem dla Pruchnika jest
istnienie tego muzeum o czym świadczą liczne wpisy do księgi
pamiątkowej. Tu trzeba nadmienić, że dotychczas ze strony władz
samorządowych i państwowych nie było żadnych dotacji na utrzymanie i
konserwację tego budynku, np. zachodzi konieczność wymiany gontów na
dachu i wymaga to funduszy. Dobrze się stało, że takie muzeum na terenie
Pruchnika funkcjonuje oraz aby bardziej przy współpracy mieszkańców się
rozwijało i przez długie lata było świadectwem bogatej duchowej i
materialnej kultury mieszkańców Pruchnika.
Tekst
i spis eksponatów pochodzi z tegorocznej pracy licencjackiej Jakuba
Mikłasza o Muzeum
Parafialnym w Pruchniku
|